Coğrafyada Temel Kavramların İlişkiselliği: Mekân, Yer, Peyzaj ve Bölge

Abstract

Bu çalışmada coğrafyadaki dört temel kavram ele alınmaktadır. Çalışmaya konu olan kavramlar mekân, yer, peyzaj ve bölgedir. Kavramlar, bu çalışmada birbirleriyle ilişkisel bir biçimde tanımlanmıştır; yani birbirlerinden ayrı bir şekilde soyutlanmamışlardır. Bu kavramlar coğrafyanın hemen hemen bütün alt dallarında önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle mekân ve yer, coğrafi bakış açısının temelini oluşturan iki önemli kavramdır. Zira coğrafi disiplinde olgular mekân ve yer boyutuyla ele alınıp incelenmektedir. Mekân ve yer kavramının yanı sıra peyzaj ve bölge kavramları da coğrafyanın diğer önemli iki kavramıdır. Mekân ve yer kadar olmasa da bazı alt disiplinlerde bu kavramların önemi büyüktür. Örneğin, kültürel coğrafya, kırsal coğrafya ve şehir coğrafyası içinde peyzaj önemli bir yere sahiptir. Hatta klasik kültürel coğrafya paradigması içinde peyzaj kavramı baskındır. Bölge kavramı da coğrafyada çeşitli kullanım alanlarına sahiptir. 20. yüzyılın ilk yarısında, coğrafi disiplinin ana paradigması olan bölgesel coğrafya, bölge kavramını merkeze almıştır. Günümüzde ise bölge kavramı; siyasi coğrafya, jeopolitik, ekonomik coğrafya ve çevresel coğrafya içinde farklı olgulardan ele alınmaktadır. Çalışma boyunca, bu dört temel kavram farklı açılardan ilişkisel bir şekilde ele alınarak daha sağlıklı analiz ve sentezlere ulaşılmaya çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Mekân, Yer, Peyzaj, Bölge, İlişkisellik, Coğrafya.

In this study, four basic concepts in geography are discussed. The concepts that are the subject of the study are space, place, landscape, and region. The concepts have been examined and defined in a relational way with each other. In other words, the concepts are not analyzed in isolation from each other. These concepts have an important place in almost all sub-disciplines of geography. In particular, space and place are the two most important concepts that form the basis of the geographical perspective. In the geographical discipline, phenomena are handled and analyzed with the dimensions of space and place. In addition to space and place, the concepts of landscape and region are two other important ones in geography. Although not seen as important as space and place, these concepts have an important place in some sub-disciplines. Landscape has an important place in cultural geography, rural geography, and urban geography. In fact, landscape was the dominant concept in the classical cultural geography paradigm. The concept of region also has a wide range of uses in geography and was the main paradigm of the geographical discipline in the first half of the 20th century. In addition, the concept of region is addressed with different phenomena within political geography, geopolitics, economic geography and environmental geography. Throughout the study, it is aimed at reaching robust analysis and synthesis by addressing these four basic concepts in a relational manner from different perspectives. Keywords: Space, Place, Landscape, Region, Relationality, Geography.