Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların anneleri ile ilişkilerini algalamaları ile annenin çocuğunu kabullenme ve reddetme davranışlarına ait algılamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı; Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan, 9-12 yaş arası çocukların, anneleriyle ilişkilerini algılamaları ile annenin çocuğunu kabullenme ve reddetme davranışlarına ait algılamaları arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve ilgili olabilecek değişkenlerin incelenmesidir. Araştırmaya katılan grubu; İstanbul ili, Avrupa yakasından, random olarak seçilmiş; toplam 60 DEHB'li çocuk ve anneleri oluşturmuştur. Araştırmada; Aile Kabul ve Reddetme Ölçeği (Çocuk Formu), Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği (Anne Formu) ve bir bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmada şu bulgular elde edilmiştir: Annenin çocuğu kabul ve red davranışları, babanın yaşına, annenin

olup olmamasına ve DEHB tanısı konulan yaşa göre .01 ve .05 düzeylerinde anlamlı farklılık göstermektedir. Babanın yaşı arttıkça, annenin, saldırganlık-kin, sıcaklık-sevgi, ilgisizlik-ihmal ve ayrıştırılmamış reddetme davranışları azalmaktadır. Annenin öz olup olmaması değişkeninde bulunan farklılık ise özellikle, sıcaklık-sevgi, ilgisizlik-ihmal alt boyutlarında ve ölçek toplam puanlarında görülmektedir. Öz olan annelerin bu üç boyuttan aldıkları puanlar, üvey olan annelerden anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Çocuğa DEHB tanısı konulan yaş değişkeninde bulunan farklılık, sıcaklık-sevgi alt boyutunda ve ölçek toplam puanlarında görülmektedir. Annelerin sıcaklık-sevgi davranışları, çocuğun yaşı küçüldükçe artmaktadır. Çocuğun annenin kabul ve red davranışlarını algılamaları; çocuğun yaşına göre ise .05 düzeyinde farklılaşmaktadır. 11 yaş ve üstü olan grubun sıcaklık-sevgiyi algılayışları, diğer gruplara oranla daha yüksek bulunmuştur. Annenin, sıcaklık ve sevgi gösterme davranışı ile çocuğun, sıcaklık ve sevgiyi algılaması arasında, .001 düzeyinde negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Annenin, saldırganlık ve kin davranışları ile çocuğun, saldırganlık ve kini algılaması arasında, .001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Annenin, ayrıştırılmamış reddetme davranışları ile çocuğun, ayrıştırılmamış reddetmeyi algılaması arasında, .001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Anne formu ölçek toplam puanı ile çocuk formu ölçek toplam puanı arasında, .001 düzeyinde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. The aim of this study was to investigate the perception of 9-12 age Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) children's relation with their mothers and the relation between mothers' acception and to examine related variations. Three main purposes of this study were to investigate: How ADHD children between 9-12 years perceive their own mothers' child rearing attitudes. Child rearing attitudes of mothers whose children have ADHD. The relation between the children's perceptions and the mothers' attitudes. 60 children and their mothers, randomly chosen from the schools suggested by RAM (Guidance and Research Center) in Bakırköy, Avcılar and Şişli, were the subjects of this study. The age range was between nine and twelve. In this study; Parental Acceptance-Rejection Questionnaire (Mother Form), Parental Acceptance-Rejection Questionnaire and one information form were used. The findings of this study were as follows: Mothers' acception and rejection attitudes were differed meaningly according to the age of father, child's mother own or step and the age when ADHD diagnosed on the rate of .01 and .05. The child's perception of mothers' acception and rejection attitudes was differed according to the child's age on the rate of .05. A negative relation between mothers' warmth and affection and child's perception of warmth and affection was found at .001 level. A positive relation between mothers' aggression and hostility and child's perception of aggression and hostility was found at .001 level. A positive relation between mothers' non-differentiated rejection attitudes and child's perception of non-differentiated rejection was found at .001 level. A positive relation between Mother Form total scale score and Child Form total scale score was found at .001 level.