Kardiyovasküler problemi olan yaşlıların ilaç kullanım hatalarının incelenmesi

Abstract

KARDİYOVASKÜLER PROBLEMİ OLAN YAŞLILARIN İLAÇ KULLANIM HATALARININ İNCELENMESİ Adı ve Soyadı : Özlem Eski Danışmanın Adı : Doç. Dr. Rukiye Pınar Program : Yüksek Lisans Hastalıkları Hemşireliği

Bu araştırma kardiovasküler ilaç kullanım hatalarının incelenmesi amacıyla 120 yaşlıda gerçekleştirilmiştir. Veriler yüzyüze görüşme yöntemi ile toplanmış, yüzdelik hesaplar, t testi, ki-kare, fisher ve yates düzeltme testleri ile değerlendirilmiştir. Yaş ortalaması 71.6 olan olguların %54.2'si erkek ve %40'ı hiç öğrenim görmemiştir. Kullanılan kardiyovasküler ilaç grupları sırasıyla; ACE inhibitörleri (%61.7), kolesterol düşürücüler (%45.8), antikoagülanlar (%42.5), ca antagonistleri (%32.5), beta blokerler (%29.2), dijital türevleri (%26.7), nitratlar (%25.8), diüretikler (%24.2) ve antiaritmiklerdir (%24.2). Yaşlıların yarıdan fazlası (%80) üç ya da 4 grup ilacı birlikte kullanmaktadır. Olguların %47.5'i ilaçların son kullanma tarihini kontrol etmemekte, %27.5'i ilaçları uygun koşullarda saklamamakta, %40.8'i kullanım amacını kısmen bilmekte, %95.8'i kullandığı ilaçların birbiriyle etkileşimini, %69.2'si ise yan etkilerini bilmemekte, %50'si ilacı bittiğinde doktor kontrolü olmaksızın yeniden ilaç alarak kullanmaya devam etmektedir. Olguların %29.2'sinde yan etki ortaya çıkmış ve bu olguların %94.3'ünde yan etkilerin kontrolsüz ilaç kullanımından kaynaklandığı saptanmıştır. En fazla yan etkiler beta bloker (%22.9), dijital türevi (%18.8), antiaritmik (%17.2), ACE inhibitörü (%13.5) ve ca antagonisti (%12.8) kullanımında ortaya çıkmıştır. Yaşlılarda ilaç kullanım hatalarının en aza indirilmesi için büyük puntolarla yazılmış hatırlatıcı yazılar, renkli resimler, uyarıcı sesler v.b. gibi çağrıştırıcı yöntemlerin kullanılması, yaşlı yakınlarının da bu konuda eğitilmeleri önerilmiştir. A STUDY ON THE DRUG MISUSES OF ELDERLY PEOPLE WITH CARDIOVASCULAR PROBLEMS SUMMARY This research was conducted with 120 elderly people with the purpose of studying and defining the patterns of misuse of cardiovascular drugs. Data were gathered during face-to-face interviews, and were evaluated via t and chi-square tests. The majority of the elderly (%54.2) are males with a mean age of 71.6 years. Forth percent of them are illiterate. The classes of cardiovascular drugs most frequently used, respectively, are ACE inhibitors (%61.7), hypolipidemics (%45.8), anticoagulants (%42.5), calcium canal blockers (%32.5), beta-blockers (%29.2), digitalis glycosides (%26.7), nitrates (%25.8), diuretics (%24.2), and antiarrhythmics (%24.2). More than half of the elderly subjects (%80) were using 3 or 4 drug types concurrently. Of the subjects, %47.5 neglected to check the expiry dates of the drugs, %27.5 failed to comply with storage instructions, %40.8 partially knew the purpose of the drug, %95.8 were unaware of the interactions of the drugs and %69.2 were unaware of the adverse affects, and %50 bought and continued drug intake, without consulting the physician, after depleting the drug. Adverse effects were experienced by %29.2 of the subjects, %94.3 of which were defined to stem from uncontrolled drug use. Most common side effects were related with beta-blockers (%22.9), digitalis glycosides (%18.8), antiarrhythmics (%17.2), ACE inhibitors (%13.5) and calcium canal blocker (%12.8) consumption. It is suggested that reminding methods such as notes in big sized fonts, color illustrations and alerts be used, and relatives of the subjects be educated, in order to minimize drug misuse in older people.