İşverenin eşit davranma borcu

Abstract

Eşitlik, adaletin temel dayanağı olarak topluma dair her alana olduğu gibi iş ilişkilerine de sirayet eden temel bir ilkedir. Bünyesinde hiyerarşik bir yapılanma taşıyarak, ücret karşılığında işçiyi sosyal ve ekonomik olarak işverene bağımlı kılan iş ilişkisinde eşitlik ilkesi, işverenin sözleşme serbestisini sınırlama ve işçinin aynı veya benzeri durumda olan diğer işçilere karşı hak mağduru şekilde muamele görmesine engel olma işlevi taşır. İş ilişkisinde eşitliğin sağlanmasının ön koşulu, işverenin ayrımcılık yasaklarına riayet etmesidir. Bu nedenle eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı birlikte ele alınması gereken kavramlardır. Bu çalışma ile iş ilişkisinin farklı aşamalarında işverenin eşit davranma borcu ve ayrımcılık yasağı ele alınmış olup eşitlik ilkesinin pozitif dayanakları bağlamında iş hukukuna yansıması incelenmiştir. Çalışmamızın hedefi, işverenin eşit davranma borcunun temel ilkelerinin somutlaştırılması, iş ilişkisinin henüz kurulması aşaması dahil tüm aşamalarında yasal zeminde ve toplumsal eşitlik idealiyle uyumlu bir şekilde eşitlik ilkesinin görünür kılınabileceği uygulamaların geliştirilebilmesine katkı sağlayabilmektir. Bu nedenle çalışmamızda ilk olarak eşitlik ve ayrımcılık kavramları ile bu kavramların tarihsel gelişimleri ve pozitif dayanaklarına yer verilerek, iş hukukundaki temel görünümleri ele alınmış ardından iş ilişkisinin çeşitli evrelerindeki uygulamaları değerlendirilmiştir. Çalışmamızda son olarak, işverenin eşit davranma borcu ispat hukuku bağlamında ele alınarak, aykırılığı halindeki yaptırımlarına yer verilmiştir.

Equality, as the fundamental basis of justice, permeates into various aspects of society, including employment relationships. Bearing a hierarchical structure, the principle of equality in the employer-employee relationship, which renders the worker socially and economically dependent on the employer in exchange for wages, functions to limit the employer's contractual freedom and prevent discriminatory treatment towards the worker compared to other similarly situated individuals. The precondition for achieving equality in the employment relationship is the employer's compliance with anti-discrimination laws. Therefore, the principles of equality and the prohibition of discrimination are concepts that should be considered together. This study addresses the employer's duty of equal treatment and the prohibition of discrimination at different stages of the employment relationship, examining how the principle of equality is reflected in labor law within the context of its positive foundations. The aim of our study is to concretize the fundamental principles of the employer's duty of equal treatment, contributing to the development of practices where the principle of equality can be visibly implemented in a legal framework and in harmony with the ideal of social equality, encompassing all stages of the employment relationship, including its establishment. Therefore, our study begins by exploring the concepts of equality and discrimination, their historical developments, and legislative regulations. Subsequently, we evaluate the applications at various stages of the employment relationship. Finally, our study delves into the employer's duty of equal treatment within the context of the law of evidence, outlining the sanctions in case of non-compliance.