ANTROPOJENİK KAYNAKLI JEOMORFOLOJİK DEĞİŞİMLERİN_x000D_ OLUŞMASINDAKİ FAKTÖRLERİN COĞRAFİ ANALİZİ:_x000D_ MALTEPE İLÇESİ (İSTANBUL) ÖRNEĞİ

Abstract

Yeryüzü jeomorfolojisi, şehirleşme, sanayi, ulaşım, madencilik, turizm vb. birçok faktörün etkisindeantropojenik baskılara maruz kalmakta ve gelişen teknolojik imkânlarla birlikte farklı boyutlarda değişimlereuğramaktadır. İnsan etkisiyle meydana gelen bu değişimlerin çeşitli yaklaşımlarla incelenmesi antropojenikjeomorfoloji çalışmalarının başlangıç noktası olmuştur. Türkiye’de de özellikle yoğun nüfuslu alanlarda farklıetmen ve süreçlerle antropojenik kökenli jeomorfolojik değişimler yaşanmaktadır. Bu çalışmada Maltepe(İstanbul) ilçesindeki antropojenik kaynaklı jeomorfolojik değişim yoğunluğu ve bu değişimde rol oynayanfaktörler jeoistatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. Araştırmada, 1985 ve 2020 yılına ait yükselti verileri, 10’aryıllık dönemler halinde son 50 yıllık periyottaki uydu görüntüleri, ortofotoları ile arazi çalışmalarındaki ölçümgözlem verileri kullanılarak inceleme sahasının antropojenik kaynaklı jeomorfolojik değişim yoğunluğu haritasıüretilmiştir. Antropojenik kaynaklı jeomorfolojik değişim yoğunluğunu etkileyen etmenler 10 ana faktör vebunlara bağlı 58 alt parametre olarak belirlenmiştir. Değişim yoğunluğu verileri ile belirlenen ana faktör ve altbirimlerine regresyon, coğrafi dedektör, etki-faktör analizleri uygulanmış ve etken faktörler tespit edilmiştir.Değişim modeline göre ilçe arazisinin % 20,4’ünde çok yüksek ve yüksek yoğunlukta jeomorfolojik-topografikdeğişimlerin yaşandığı belirlenmiştir. Analiz sonuçları antropojenik kaynaklı jeomorfolojik değişimlerinmeydana gelmesinde arazi kullanımı, jeomorfoloji, yükselti, bina kat sayısı ve yol yoğunluğunun değişimin esasfaktörleri olduğunu göstermiştir.

Earth geomorphology, urbanization, industry, transportation, mining, tourism and so on. It is exposed to_x000D_ anthropogenic pressures under the influence of many factors and undergoes changes in different dimensions_x000D_ with the developing technological opportunities. The investigation of these human-induced changes with_x000D_ various approaches has been the starting point of anthropogenic geomorphology studies. Anthropogenic origin_x000D_ in Turkey, especially in densely populated areas with different factors and processes geomorphological changes_x000D_ are happening. In this study, the intensity of anthropogenic geomorphological change in Maltepe (Istanbul)_x000D_ district and the factors played role in this change were investigated by geostatistical methods. In the research,_x000D_ anthropogenic originated geomorphological change density map of the study area was produced by using_x000D_ elevation data of 1985 and 2020, satellite images of the last 50-year period in 10-year periods, orthophotos_x000D_ and measurement-observation data from field studies. The factors affecting the intensity of anthropogenic_x000D_ geomorphological change were determined as 10 main factors and 58 sub-parameters. Regression, geographical_x000D_ detector, impact-factor analysis were applied to the main factors and subunits determined by the change density_x000D_ data and the effective factors were determined. According to the change model, it was determined that very_x000D_ high and high density geomorphological-topographic changes were experienced in 20.4% of the district land._x000D_ Analysis results showed that land use, geomorphology, elevation, building floors and road density are the main_x000D_ factors of change in the occurrence of anthropogenic originated geomorphological changes.