Arthur schnıtzler'in öykülerinde yaşama arzusu ile ölüm çatışması

Abstract

Bu çalışmanın amacı, varlığını yaşam boyu hatırlatan ölüm düşüncesinin, Alman Edebiyatı yazarlarından Arthur Schnitzler’in öykülerinde varoluş kaygısı bağlamındaki işlenişini incelemekti. Ölüm olgusu, insanın yaşamında düşündürücü, kaygılandıran bir olay olarak her dönemde önem taşımıştır. İnsan yaşamının temel konularından biri olarak yine her dönem edebi eserlerde farklı açılardan konu edilmiştir. 19. yüzyıl sonlarında, Modern Dönem içerisinde toplumsal yapısı kendine has özelliklerle şekillenen Avusturya – Viyana Kültürü, modern insanın ölüme ve yaşama yaklaşımlarını belirgin biçimde yansıtmaktadır. Topluma hızla nüfuz eden yeniliklerin modern zamanın öne çıkan yüksek burjuva sınıfında neden olduğu ‘ben odaklı’ yaşam şekli özde, modern insanın varoluş sorununa işaret etmektedir. Bu sorunu eserlerinde ortaya koyduğunu düşündüğümüz Arthur Schnitzler, günümüzde de “dönemine ayna tutan yazar” olma özelliğini korumaktadır. Dramları ağırlıklı olarak ikili ilişkileri konu ederken, öyküleri özellikle ölüm motifinin kullanılması yoluyla, varoluş sorunu yaşayan modern insanı, iç dünyasında gizlediği yönleriyle resmetmektedir. Kendisinin de, öykülerinde konu ettiği kültür ve sınıfa mensup olması nedeniyle çalışmada, öyküleri arasından seçtiğimiz eserleri pozitivist yöntemle incelenmiştir. Yazarın Türkiye’de çalışmalara nadiren konu edilmiş olmasından ötürü, daha çok Almanya’dan temin edilen kaynaklar üzerinden bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Bu vesile ile Türkiye’de de ileride yürütülecek çalışmalara ışık tutulması amaçlanmıştır. Yazarın, çalışma için seçmiş olduğumuz Andreas Thameyers letzter Brief, Der Andere - Aus dem Tagebuch eines Hinterbliebenen , Der Sohn - Aus den Papieren eines Arztes , Der Mörder, Der Tod des Junggesellen ve Die Toten schweigen adlı öyküleri incelendiğinde, olay örgüsü ve konular farklılık gösterse de, ölüm motifinin illüzyon motifiyle desteklenerek, modern bireyin yaşama arzusunun verildiği tespit edilmiştir. Böylece, ölümü yaşamın dışında tutma arzusunun modern insan yaşamında inkâr edilemez varlığının, öykülerin çıkış noktası olduğu ortaya konmuştur. Yazarın, ölüm korkusunu ve yaşama arzusunu gizliden gizliye taşıyan modern insanın yaklaşımlarını Empresyonist akımın edebi özellikleriyle ve estetik bir dil kullanımıyla işleyişi de, önemi çerçevesinde açıklanmıştır. Seçtiği karakter tiplerinin, konu ve ölüm türleri çeşitliliği dışında tutularak, prototip yansıtma özelliği üzerinde de ayrıca durulmuştur. Bu bağlamda, Arthur Schnitzler’in modern insanın varoluş sorunu konusunda, öyküleriyle özel bir yere sahip olduğu ve kendine has bir literatür oluşturduğu söylenebilmektedir.

19th-century modern era writer Arthur Schnitzler plays an important role in German literature. He wrote about modern mans fear of death by selecting high-bourgeois types of people from Vienna as protagonists of his short stories. In this context, his short stories Andreas Thameyers letzter Brief, Der Andere - Aus dem Tagebuch eines Hinterbliebenen , Der Sohn - Aus den Papieren eines Arztes , Der Mörder, Der Tod des Junggesellen ve Die Toten schweigen are analysed. It is known, that Schnitzler was inspired by his own social environment. Therefore it is discussed about the importance of death theme in his short stories. At first, cultural atmosphere of modern era and Vienna Modernism are explained in view of Fin de siecle concept. Afterwards, modern mans approach to responsibility is introduced while introducing existentialist approach via S. Kierkegaard, F. Nietzsche and J.P. Sartre's views. Following that philosophical background, Arthur Schnitzler's style of existence in his own life is analysed, too. Fact of death and its meaning for modern man is also explained in sections What is death?, Thinking about death and Fear of death in context of existentialism.