Publication: YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA ÇOCUKLA KİŞİSEL İLİŞKİ KURULMASI
Abstract
Kişisel ilişki kurma hakkı, uluslararası sözleşmelerde ve pekçok ulusal hukuk sisteminde, sadece ana babaya tanınan bir hak olarak değil, aynı zamanda çocuk açısından da bir "hak", yani "karşılıklı bir hak" olarak düzenlenmiştir. Kişisel ilişki kurma hakkına sahip olanlar; "ana-baba, çocuk ve büyük anne ve büyükbabalar vb. gibi üçüncü kişiler"dir. Hakimin kişisel ilişki kurulması konusundaki kararında birincil ve en üst ilke olarak belirleyici olan etken, istisnasız bütün uluslararası ve ulusal pozitif hukuk metinlerinde de kabul edildiği üzere; "çocuğun yararı" kavramı olmalıdır. Ayrıca, hem kişisel ilişkinin kurulup kurulmaması noktasında hem de kişisel ilişkinin içeriğinin belirlenmesinde çocuğun isteği ve görüşünün de dikkate alınması gerektiği uluslararası sözleşmelerde, ulusal hukuk sistemlerinde ve öğretide kabul edilmektedir. Bu doğrultuda; ayırt etme gücüne sahip küçüğün kural olarak dinlenmesi gerekli olup çocuğun, kişisel ilişkiyi reddetmesi halinde kişisel ilişki kurma talebinin de çocuğun yararına uygun olmaması sebebiyle reddedilmesi gerekir. Yargıtay da; kişisel ilişkinin kurulmasında ve kapsamının belirlenmesinde; çocuğun görüşünün yeterli idrak gücüne sahipse alınması gereğinin yanısıra çocuğun yaşı, eğitimi, okul dönemleri, okul tatilleri, kurs dönemlerinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini ilke kararı olarak benimsemektedir. Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun yararı tehlikeye girerse, ana ve baba çocuk ile ciddî olarak ilgilenmezlerse, çocuk fiziksel şiddete uğrar veya cinsel istismara maruz kalırsa veya kişisel ilişki kurma hakkı sahibinin özellikle çocuğu kaçırması sözkonusu ise kişisel ilişki kurma hakkı, kesin olarak ve tamamen kaldırılabilir, belirli bir süre ile durdurulabilir veya sınırlandırılabilir. Her ne kadar kişisel ilişkinin kesin olarak kaldırılmasına, bir son çare (ultima ratio) olarak başvurulsa da, doktrinde, özellikle kişisel ilişki kurma hakkına sahip tarafın, çocuğa cinsel istismarda bulunacağı yönünde ciddi bir şüphe olması ya da çocuğa şiddet uygulayacağı endişesinin olması halinde, hakimin tayin edeceği bir üçüncü kişinin refakati ve nezaretinde görüşme imkanı olmadığı sürece kişisel ilişki kurma yolunun kapalı olduğu kabul edilmektedir
Establishing a personal relationship with the child is not solely recognised as a right only for the parents but also for the child, and is namely stated as a "vice versa/reciprocal" right in the context of international treaties and in many national legal systems. Parents, child and third persons such as grand mothers and grand fathers have the right to establish a personal relationship. 'Child's best interest' must be the primary and the ultimate principle and the decisive factor in the judge's decision as it is accepted without exception in all international and national positive law contexts. Besides, child's opinion and desire should also be taken into consideration, both when maintaining a personal relationship and also when determining the content of it, as it is accepted in international treaties, national legal instruments and doctrines. Hence, the child who has the mental competence should be listened, and when the child rejects the personal relationship, the demand must be refused due to the fact that it is not suitable for the interest of the child. The Turkish Court of Appeals also considers as a principle that when establishing a personal relationship and determining the scope of it, besides the requirement of the child's opinion to be listened, the age of the child, the education of the child, school terms, holidays and courses must also be taken in account. When the interest of the child is under threat because of the personal relationship and when the mother and father are not seriously take care of the child, when the child is subjected to physical violence or sexual abuse or especially in the case of child abduction by the right holder; the right of establishing personal relationship is absolutely and totally terminated, suspended for a limited time or restricted. Although the termination of the contact is applied as "ultima ratio", it is accepted in the doctrine that, especially in the case of serious doubt about sexual abuse of the child by the rightholder or the implementation of violence; unless there is a possibility of contact under the supervision of a third party, the maintenance of the personal relationship should be ended
Establishing a personal relationship with the child is not solely recognised as a right only for the parents but also for the child, and is namely stated as a "vice versa/reciprocal" right in the context of international treaties and in many national legal systems. Parents, child and third persons such as grand mothers and grand fathers have the right to establish a personal relationship. 'Child's best interest' must be the primary and the ultimate principle and the decisive factor in the judge's decision as it is accepted without exception in all international and national positive law contexts. Besides, child's opinion and desire should also be taken into consideration, both when maintaining a personal relationship and also when determining the content of it, as it is accepted in international treaties, national legal instruments and doctrines. Hence, the child who has the mental competence should be listened, and when the child rejects the personal relationship, the demand must be refused due to the fact that it is not suitable for the interest of the child. The Turkish Court of Appeals also considers as a principle that when establishing a personal relationship and determining the scope of it, besides the requirement of the child's opinion to be listened, the age of the child, the education of the child, school terms, holidays and courses must also be taken in account. When the interest of the child is under threat because of the personal relationship and when the mother and father are not seriously take care of the child, when the child is subjected to physical violence or sexual abuse or especially in the case of child abduction by the right holder; the right of establishing personal relationship is absolutely and totally terminated, suspended for a limited time or restricted. Although the termination of the contact is applied as "ultima ratio", it is accepted in the doctrine that, especially in the case of serious doubt about sexual abuse of the child by the rightholder or the implementation of violence; unless there is a possibility of contact under the supervision of a third party, the maintenance of the personal relationship should be ended