Davranışsal iktisat perspektifiyle sürdürülebilir tüketim : yeşil ürün incelemesi

Abstract

Tarihsel perspektiften bakıldığında, insan her dönemde tüketen ve aynı zamanda üreten bir varlıktır. Kaynakların sınırlı olmasıyla birlikte, insanlığın temel eylemi olan tüketimin sürdürülebilirliği de gittikçe önem kazanan konulardan biri olmaktadır. Küresel ölçekte sorumlu üretim ve tüketim amacı incelendiğinde hedefe ulaşılamadığı ve önemli zorlukların devam ettiği görülmektedir. Bu bağlamda ortaya çıkan ekolojik iktisat, iç ve dış limitlerin varlığından bahsederken tüketimin sürdürülebilirliğini eleştiren önemli bir yaklaşımdır. Ekolojik iktisat “ekolojik ayak izi göstergesini” kullanarak; aşırı tüketimi ve doğanın kapasitesinin aşıldığını göstermektedir. Ekolojik iktisat, sürdürülebilir olmayan tüketim davranışlarının terk edilmesi amacıyla ekolojik yurttaşlık kavramını ortaya koymaktadır. Kavrama göre, bireyin rasyonel davranarak sürdürülemez tüketim davranışlarından uzaklaşacağı öngörülmektedir. Fakat ekolojik ayak izinin oluşmasında en büyük etken kişisel tüketim tercihleridir. Bu bağlamda neoklasik iktisadın rasyonel insan varsayımının sorgulanması gerekmektedir. Davranışsal iktisat, bireylerin karar verme sürecinde sınırlı bakış açısına sahip olduğunu belirtip, davranışları psikoloji bilimiyle açıklayarak bilişsel önyargılar ve kısayolların varlığından bahsetmektedir. Bireyler, günlük hayatta bazı bilişsel önyargılara ve kısayollara takılmaktadır. Yeşil tüketicilerin de ilgili tuzaklara düşerek sürdürülebilir olmayan yeşil ürün tüketimi gerçekleştirebileceği bu tezde ortaya konmuştur. Yeşil ürün tüketiminin ihtiyacından fazla olması sürdürülebilir tüketimin önündeki engellerdir. Bu tezde; tüketicilerin tüketim davranışları, yeşil ürün satın alma bağlamında bilişsel önyargılar ve kısayollar çerçevesinde incelenmiştir. Bu bağlamda tüketicilerin, yeşil tüketici olarak tanımlansalar da birtakım bilişsel önyargı ve kısayol tuzaklarına kapılabilecekleri ve sürdürülebilir tüketimden sapan davranışlarda bulunabilecekleri ortaya konmuş ve örneklerle açıklanmıştır.From a historical perspective, man is a creature that consumes and produces at the same time in every period. With the limited resources, the sustainability of consumption, which is the basic action of humanity, is one of the issues that are gaining importance. When the purpose of responsible production and consumption on a global scale is examined, it is seen that the target has not been reached and significant difficulties continue. Ecological economics, which emerged in this context, is an important approach that criticizes the sustainability of consumption while talking about the existence of internal and external limits. Using the ecological economics “ecological footprint indicator”; It shows excessive consumption and exceeding the capacity of nature. Ecological economics introduces the concept of ecological citizenship in order to abandon unsustainable consumption behaviors. According to the concept, it is predicted that the individual will move away from unsustainable consumption behaviors by acting rationally. However, the biggest factor in the formation of ecological footprint is personal consumption preferences. In this context, the rational human assumption of neoclassical economics needs to be questioned. Behavioral economics states that individuals have a limited perspective in the decision-making process, and explains behaviors with psychology, mentioning the existence of cognitive biases and shortcuts. Individuals are stuck with some cognitive biases and shortcuts in daily life. It is revealed in this thesis that green consumers can also fall into the related traps and consume unsustainable green products. The fact that the consumption of green products is more than needs, are obstacles to sustainable consumption. In this thesis; consumers' consumption behaviors were examined within the context of cognitive biases and shortcuts in the context of green product purchasing. In this context, it has been revealed and explained with examples that although consumers are defined as green consumers, they can fall into some cognitive biases and shortcut traps and behave deviating from sustainable consumption.