Watson iyileştirici öz-değerlendirme ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirliği

Abstract

Amaç: Bu çalışmada amaç, Watson İyileştirici Öz-Değerlendirme Ölçeğinin (WİÖÖ) Türkçe geçerlik ve güvenirliğini ve psikometrik özelliklerini belirlemektir. Gereç-Yöntem: Çalışma, metodolojik olarak ve tanımlayıcı araştırma tipinde gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini 2021-2022 öğretim yılında İstanbul’da bir devlet üniversitesinin hemşirelik bölümünde eğitim gören öğrenciler; örneklemini ise araştırmanın yapıldığı dönemde eğitim gören 444 öğrenci oluşturdu. Üniversitenin Sağlık Bilimleri Enstitüsü Etik Kurulu’ndan çalışma için etik kurul onayı alındı. Veriler, tanıtıcı bilgi formu, 5 maddelik Watson İyileştirici Öz-Değerlendirme Ölçeği ve paralel form güvenirliği için Öz Anlayış Ölçeği (ÖAÖ), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ) ve Sağlığı Geliştirici ve Koruyucu Davranışlar Ölçeği (SGKDÖ) ile Google Form üzerinden çevrimiçi yöntem kullanılarak toplandı. Türkçeye uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin, dil uyarlaması çeviri-geri çeviri yöntemiyle; kapsam geçerliği ise 11 uzmandan alınan görüşlerin Kapsam Geçerlik İndeksi (KGI) ile değerlendirilmesiyle yapıldı. Ölçeğin yapı geçerliğinde doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri kullanıldı. Güvenirlik çalışmasında Cronbach Alfa kat sayısı ve MacDonald’s Omega değerleri, test-tekrar test ve paralel form güvenirlik analizleri kullanıldı. Verilerin analizinde SPSS 26.0 ve AMOS 22.0 istatistik programları kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 20.2±2.3’tür. Ölçeğin KGİ’si ortalama 3,65 ve % 91,36 olarak belirlendi. Beş madde ve bir alt boyuttan oluşan yapıyı doğrulamak için kullanılan doğrulayıcı faktör analizinde uyum indeksleri X2/sd=3.724, GFI=.987, CFI=.988, AGFI=.951, SRMR=.021 ve RMSEA=.078 olarak bulundu. Ölçeğin total Cronbach Alfa değeri 0.840, MacDonald’s Omega Değeri: 0.843 olarak bulundu. Ölçeğin test-tekrar test analizinde kullanılan Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (ICC) 0.756 olarak belirlendi (p<0.001). Paralel form güvenirliğinde, WİÖÖ puanları ile ÖAÖ, KPSÖ ve SGKDÖ puanları arasında orta düzeyde pozitif yönde ilişki saptandı (sırasıyla: (r=0.522; r=0.412; r=0.466). Sonuç: Beş maddeden oluşan WİÖÖ’nün geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu görüldü. Ölçek, öz bakım algısını değerlendirmek amacıyla Türk popülasyonunda kullanılabilir. Türkçe WİÖÖ kullanılarak yapılan çalışmalar ile farklı kültürlerdeki çalışmalar karşılaştırılarak literatüre katkı sağlanabilir.