Modernleşme bağlamında Türk dizilerinde ailenin dönüşümü

Abstract

Modernleşme süreciyle birlikte yaşanan toplumsal değişim siyasi, ekonomik, teknolojik ve kültürel açıdan birçok alana etki ederek değişim ve dönüşüme sebep olmuştur. Toplumda yaşanan her türlü değişimden en çok etkilenen kurumlardan biri ise ailedir. Nitekim toplumun atomunu teşkil eden aile kurumu, bireyin yaşamına doğrudan etki eden, yönlendiren ve toplumsallaşmasını sağlayan bir yapıdır. Türkiye’de aile kurumu toplumsal değişim süreci içerisinde yapısal olarak değişime uğramıştır. Özellikle 1950’li yıllardan itibaren toplumsal ve ekonomik değişime paralel olarak tarımda makineleşme, ulaşımın gelişmesi, kırdan kente göç ile kentleşmenin yaygınlaşması ve sanayileşme süreci aile yapısında değişime neden olmuştur. Tarihsel süreç içerisinde yaşanan bu gelişmeler ve değişimler televizyon program türlerinin popüler yapımlarından biri olan televizyon dizilerine de yansımaktadır. Kurmaca bir anlatı yapısına sahip olan televizyon dizilerindeki aile temsilinin tarihsel süreç içerisinde nasıl bir değişim gösterdiği medyanın toplumsal tarihi açısından da önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı modernleşme bağlamında toplumsal değişimin Türk dizilerindeki “aile” temsilinde geçmişten günümüze nasıl bir değişim gösterdiğini bütüncül bir bakış açısıyla ortaya koymaktır. Bu nedenle Türkiye’de ilk televizyon dizilerinin yayınlanmaya başladığı 1970’li yıllardan günümüze kamu ve ticari yayıncılık perspektifinde yayın yapan kanallardan örnekler ile dizilerdeki aile temsilleri değerlendirilmiştir. Bu kapsamda ele alınan televizyon dizileri aile değişim modeli çerçevesinde kategorileştirilerek nitel araştırma yöntemi olan betimsel veri analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda incelenen dizilerde tarihsel süreç içerisinde aile temsillerinde değişim yaşandığı gözlemlenirken bu değişimin kamu ve ticari yayıncılık yapan televizyon kanallarında yayınlanan diziler arasında da belirgin farklılıklar şeklinde temsil edildiği sonucuna ulaşılmıştır.

The societal transformation brought about by the modernization process have instigated significant changes across various domains, including political, economic, technological, and cultural spheres. Among the institutions most profoundly impacted by these multifaceted changes is the family. Indeed, the family institution, which constitutes the fundamental unit of society, is a structure that directly influences, guides, and facilitates the socialization of individuals. In Turkey, the family institution has undergone substantial structural changes throughout the process of societal transformation. In parallel with social and economic transformations, particularly since the 1950s, mechanization in agriculture, advancements in transportation, rural-to-urban migration, the spread of urbanization, and the process of industrialization have collectively precipitated changes in the family structure. All these developments and changes throughout the historical process are also mirrored in television series, which constitute one of the most prominent genres of television programming. The manner in which the representation of the family in television series, which possess a fictional narrative structure, has evolved over the historical process is of significant importance for understanding the societal history of the media. The purpose of this study is to elucidate how social change within the context of modernization has transformed the representation of the family in Turkish television series from past to present, employing a holistic perspective. Therefore, the representations of family in TV series were evaluated using examples from channels that broadcast from the perspective of public and commercial broadcasting, spanning from the 1970s, when the first TV series began airing in Turkey, to the present day. In this context, the television series were categorized within the framework of the family change model and analyzed using descriptive data analysis, a qualitative research method. As a result of the research, it was concluded that the representation of the family in the analyzed television series has undergone a notable transformation over the historical process. Moreover, this transformation was distinctly manifested in significant variations between the series broadcast on public and commercial television channels.