Ortaokul Türkçe ders kitaplarına kaynak metin : Kemalpaşazade Tevârih-i Al-i 'Osman

Abstract

Türkçe derslerinde kaynak metin kullanımı öğrencilerin geçmişle günümüz arasında bağ kurması için mühimdir. Bu çalışmaya konu olan Tevârîh-i Âl-i 'Osman; 15. yüzyılda Kemalpaşazade tarafından yazılmış, Süleyman Şah'ın Belh'ten Anadolu'ya geçmesinden Kanunî'nin Mohâç seferine kadar olan kısmı ele alan bir tarih kitabıdır. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti tarihçilerinden İbn Kemal [1468/ 1536]'in, Tevârîh-i Âl-i 'Osman adlı eserinin, Türkçenin öğretiminde kullanılarak öğrencilerin geçmişle bağ kurmalarını sağlamak üzere ders kitaplarına göre uyarlanması amaçlanmıştır. Tarihi metinlerin, ortaokul öğrencilerinin seviyelerine uygun olarak ders kitaplarına ve yardımcı okuma kitaplarına uyarlanması konusunda katkı sağlaması amacıyla hazırlanmıştır. Tarihî kaynak metinlerin aynı zamanda dil eğitiminde kültürün aktarılmasında kullanılmasını sağlamak hususunda yardımcı olacağı düşünülmektedir. Bu amaçla bu çalışmada, tarihî kaynak metinler içerisinden Osmanlı dönemine ait eserler belirlenip taranmıştır. Bu tarama sonucunda daha önce ortakoul ders kitaplarına uyarlanmadığı tespit edilen ve içerik olarak hikâye edici metin olarak uyarlamaya elverişli olaylar içermesi sebebiyle İbn Kemal [1468/ 1536]'in Tevârîh-i Âl-i 'Osman adlı eseri seçilmiştir. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada bu eserin Süleyman Şah'ın Belh'ten Anadolu'ya göçmesi ve Edebali ve Mal Hatun'un ölümü, Osman Gazi'nin vefatı ve Söğüt'e defnedilmesine kadar olan birinci defterin Osman Gazi ile İnegöl Tekfuru Aya Nikola arasındaki savaş ve Saruyatı'nın oğlu Bay-Hoca'nın şehadetine kadar olan kısımlar ele alınmıştır. Bu eserden sekiz bölüm seçilmiş ve seçilen metinlerde anlam karışıklığına engel olmak için önce eski yazıyla yazılan kısım çeviri yazıyla yazılmış, ardından dil içi çevirileri yapılmıştır. Seçilen metinler uzman görüşüne sunulmuş ve Türkçe dersi malzemesi olarak hazırlanmıştır.

The use of source texts in Turkish lessons is important for students to establish a connection between the past and the present. Tevârîh-i Âl-i 'Osman, which is the subject of this study, is a history book written by Kemalpaşazade in the 15th century, covering the period from Suleyman Shah's passage from Balkh to Anatolia to Kanunî's Mohâç campaign. In this study, it is aimed to adapt the work of Ibn Kemal [1468/ 1536], one of the historians of the Ottoman Empire, Tevârîh-i Âl-i 'Osman, to the textbooks in order to enable students to establish a connection with the past by using it in teaching Turkish. It was prepared to be an example of adapting historical texts that are not included in textbooks to textbooks and supplementary reading books in accordance with the levels of secondary school students. It is thought to be helpful in ensuring the use of historical source texts in the transfer of culture in language education. For this purpose, in this study, works belonging to the Ottoman period were identified and scanned among historical source texts. As a result of this scanning, Ibn Kemal [1468/ 1536]'s Tevârîh-i Âl-i 'Osman was selected because it was determined that it had not been adapted to commonoul textbooks before and because it contained events suitable for adaptation as a narrative text. Document analysis method, one of the qualitative research designs, was used in the study. In this study, the parts of the first book of this work until the migration of Süleyman Şah from Balkh to Anatolia and the death of Edebali and Mal Hatun, the death of Osman Gazi and his burial in Söğüt, the war between Osman Gazi and İnegöl Tekfuru Aya Nikola and the martyrdom of Saruyatı's son Bay-Hoca were discussed. Eight chapters were selected from this work and in order to prevent confusion in the meaning of the selected texts, the part written in old writing was first read and written in translation, and then in-language translations were made. The selected texts were submitted to expert opinion and prepared as Turkish lesson material.