Dil hakları ve devletlerin dil politikaları: Avrupa Birliği aday ülkeleri Bulgaristan ve Romanya örnekleri

Abstract

Dil temelli taleplerin kimi zaman tetikleyici faktör kimi zaman da ana faktör olarak yer aldığı etnik gerginlikler ve çatışmalarda görülen 1990’lardaki artış, siyaset bilimcilerini ve uygulayıcılarını çokültürlülük, kimlik siyaseti, mikro-milliyetçilik gibi konuların yanında dil hakları ve dil politikaları üzerinde de durmaya itmiştir. Dil temelli talepler kendini değişik alanlarda ortaya koymakla birlikte, tartışmalar eğitim ve medya alanlarında yoğunlaşmaktadır. Günümüzde, pek çok uluslararası belgede dil haklarına atıfta bulunulmakta ve devletlerden uymaları beklenen ölçütler belirtilmektedir. Etno-dilsel azınlıkların dil temelli talepleri, söz konusu azınlıklar açısından azınlık kimliklerinin korunmasının, ifadesinin ve geliştirilmesinin koşulu olarak öne sürülebildiği gibi topraksal otonomi ya da ayrılıkçılık için siyasal bir araç olarak da kullanılabilmektedir. Hangi durum söz konusu olursa olsun dil temelli talepler günümüzde çözümlenmesi gereken bir sorun olarak devletlerin önünde durmaktadır.The rising of ethnic clashes (and ethnic tensions) in 1990’s which the linguistic demands of ethno-linguistic minorities have been seemed sometimes only a factor sometimes the main determinant of them, has been pushing the political scientists and policy makers to focusing on language rights and language policies alongside the multiculturalism, identity politics and mico-nationalism. Linguistics demands of ethno-linguistic minorities are appeared at many areas. However, education and media are the most controversial areas. Today, there are many norms referring to language rights which are calling to states to respect the language rights of ethno-linguistic minorities. Language rights may not be only evaluated as protection of and promotion of their minority identity through the ethno-linguistic minorities, at the same time they may be evaluated as political tool to achieve territorial autonomy and secession. However, today, in all cases linguistic demands should be regarded as important political issue for the states.