Celaleddin el-imadi’nin ğurerü’ş-şürut ve dürerü’s-sümut adlı eserinin tahkik ve tahlili

Abstract

Belgeleme, Şürût, Şürûtî, Müvessık, Celâleddin el-İmâdî, Ğurerü’ş-Şürût ve Dürerü’s-Sümût, Mehâdır, Sicillât, Menâşir, Kitâbu’l-kâdî ile’l-kâdî, Kitâbu’l-hükmî, Vesâik, Tevsîk, Sukûk.

CELALEDDİN EL-İMÂDİ’NİN ĞURERU’Ş-ŞÜRÛT VE DÜRERÜ’S-SÜMÛT ADLI ESERİNİN TAHKİK VE TAHLİLİ İslam yargı hukukunun bir dalı olan şürût ilmi kısaca “belge düzenleme esaslarını inceleyen ilim” olarak tanımlanabilir. İslam’ın ilk dönemlerinden itibaren uygulanagelen hukukî işlemlerin yazıya geçirilmesi faaliyeti, ilerleyen dönemlerde müstakil bir ilim dalının konusu haline gelmiştir. Şürût ilmi olarak isimlendirilen bu ilim dalı ile ilgili hicrî üçüncü yüzyıldan itibaren müstakil eserler yazılmaya başlanmış, bu konuda geniş bir literatür oluşmuştur. Telif edilen bu eserlerden biri de Ğureru’ş-Şürût ve Dürerü’s-Sümût adlı eserdir. VIII./ XIV. yüzyılda Harezm Cürcâniyyesi’nde (Gürgenç) Celâleddin el-İmâdî el-Fethâbâdî tarafından telif edilen Ğureru’ş-Şürût klasik dönem şürût literatürünün son örneklerinden biridir. Mukaddime, dört ana bölüm ve sonuçtan oluşan eserde; birinci bölümde şürût belgelerinin yazımı, ikinci bölümde mahdar ve sicillerin yazımı, üçüncü bölümde mahdar ve sicil yazımında yapılan hatalar ve hata örnekleri, dördüncü bölümde atama yazıları ve kâdı yazışmaları konularına değinilir. Sonuç bölümünde yazıyla ilgili muhtelif hususlarla ilgili açıklamalara yer verilir. Dört bölümden oluşan çalışmamızda; birinci bölümde şürût ilminin tanıtımı ve tarihçesine; ikinci bölümde türlerine göre belgelerin yazımı ve belge örneklerine; üçüncü bölümde Ğureruş-Şürût ve eserin müellifi İmâdî’nin tanıtımına; dördüncü ve son bölümde ise Ğureruş-Şürût’un tahkîkli Arapça metnine yer verilmiştir. Tahkîkin sonunda ayrıntılı bir konu fihristi ve kitap, şahıs ve yer indeksi yer alır. Documantation, Shurût, Shurûtî, Muwaththiq, Celâl ad-Din al-Imâdî, Gurar al-Shurût wa Durar al-Sumût, Mahâdir, Sijillât, Menâshir, Kitâb al-qâdî ila al-qâdî, Kitâb al-Hukmî, Wathâiq, Tavthîq, Sukûk. ABSTRACT INVESTIGATION AND ANALYSIS OF CELÂL AD-DIN AL-IMÂDÎ’S GURAR AL-SHURUT WE DURAR AL-SUMÛT Shurût which a branch of Islamic law; can shortly describe “treats the principles of documentation.” Writing of legal transactions, applied since the first period of Islam. Later in the period, this work, become a private branch. About this branch, which termed as “shurût”, written many private works since III. H. century and formed a comprehensive literature. One of this works is Gurar al-Shurût wa Durar al-Sumût. Gurar al-Shurût, which written by Celâl al-Dîn el-Imâdî el-Fethâbâdî, who lived at Khwarezm’s Curcân (Gurgenc), one of the last models of classical period of shurût literature. The work is consisting of introduction and four main part and conclusion. At the first part, take place, writing of shurût documentaries; at second part, take place, writing of court records (mahâdır and sijils); at third part, take place, mistakes of writing of court record (mahâdır and sijils); at fourth part, take place, writing of assignment (manâshîr) and kadi’s communicating (kitâb al-hukmî). And at the conclusion part, take place, different explanations about writing of documentary. Our thesis, consists from four parts. At the first part, take place, introduction and history of “shurût”; at second part, writing of documentaries according to genre’s; at third part, introduction of Ğureruş-Şürût and its author al-İmâdî; at fourth and the last part, investigation of Ğureruş-Şürût. At the end of investigation take place a table of contents, index of books, persons and places.