Şam-Hama demiryolu imtiyazı, inşası ve işletilmesi (1893-1912)

Abstract

Osmanlı Devleti, icadından sonra hızla gelişen demiryollarına hemen ilgi göstermiş ve erken sayılabilecek bir tarihte ilk demiryolu imtiyazını vermiştir. Bu imtiyazdan sonra ülke içindeki demiryolu ağları genişlemiş ve 1893 yılında Şam ve Birecik arasında bir hat yapılması gündeme gelmiştir. Fransızlara ihale edilen bu hat ekonomik sebepler yüzünden 1896’da beş yıl tatil edilir. Daha sonra imtiyaz, 1900’de yapılan bir mukavele ile yenilenmiştir. Yenilenen mukavele ile Şubat 1902’de Rayak’ta inşaata başlayan şirket demiryolu hattını Temmuz 1902’de Hama’ya ulaştırmıştır. Bu çalışmalarla hattın Beyrut istasyonu, Beyrut rıhtımına 1903’te bağlandı. Şirket, 1905 ve 1911 yılları arasında bu uzantıya Hama-Halep ve Humus-Trablusşam şubelerini eklemiştir. I. Dünya Savaşı esnasında Osmanlı hükümeti, ülkedeki bütün demiryollarına olduğu gibi Şam-Hama ve uzantılarına da el koymuş ve demiryolunu devlet hizmetinde kullanmıştır.

Ottoman Empire is interested in railway which developed very fast after it was invented and gave first concession at an early date. Following this first concession, railway networks in the country were expanded and a special line between Damascus and Birecik was decided to build. As a French enterprise this line was postponed for five years due to the financial problems in 1896. Later, this concession was regulated again with a new contract made in 1900. Through the new agreement company which began to build in Rayak in February 1902 extended the railway to Hama in July 1902. Beirut Station was connected to the dock with this efforts. The company added new branches such as Hama-Aleppo and Homs-Tripoli to this extension between the years of 1905 and 1911. During the World War I Ottoman administration confiscated this railway like other projects and used it for the service of the state.