1990-2000 yılları arasında Türkiye’nin Ortadoğu politikası ve ABD’nin rolü

Abstract

Soğuk Savaşın bitiminin ardından gelen ilk on yılı kapsayan dönem, uluslararsı alanda yenilikleri zorunlu kıldı. Yeni dönemde bölgesel sorunlar, küresel nitelikli sorunlara göre ön plana çıkarken, Irak’ın Kuveyt’i işgaliyle başlayan gelişmeler Ortadoğu’yu sıcak gelişmelerin merkezine oturttu. Türkiye dış politika ve güvenlik anlayışını yeni döneme uyarlamak zorunda kaldı. Türkiye’nin tehdit algılamaları giderek, kuzeyden güneye kaymaya başladı. Türkiye’nin İran, Irak ve Suriye ile ilişkilerinde işbirliğinden çok, problemlerin öne çıktığı bir dönem oldu. PKK, su sorunu ve Kuzey Irak en problemli konular oldular. Komşu ülkelerle yaşanılan bu problemlere karşılık, İsrail ile askeri ve ekonomik işbirliğinin artarak sürdüğü gözlendi. Diğer yandan ABD, Körfez Savaşı ile bölgeye ilgisini gösterdi ve bölgedeki etkinliği giderek arttı. Bu durum Türkiye’nin Ortadoğu komşuları ile olan ilişkilerinde ABD’nin de etkin bir güç olarak belirmesini beraberinde getirdi. Bu çalışmada Türkiye’nin 1990-2000 yılları arasında Suriye, Irak, İran ve İsrail ile olan ilişkileri ve bu ilişkilerde ABD’nin rolü açıklanmaya çalışıldı.

The new era after the end of Cold War, covering the first ten years, has put foward the requisites for changes in the international area. As regional problems getting priority over global problems, events following the invasion of Kuwait by Iraq have put the Middle East in focus of international attention. Turkey had to adapt its foreign policy and security approach to the new eras conditions. Turkey's perception of threat has moved from north to south. This has been an era in which problems has become dominant over collaboration in Turkey's relations with Iran, Syria and Iraq. PKK, water conflict and Northern Iraq have become the most important issues. While these problems with neighbouring states were in focus, it was observed that military and economic cooperation with Israel was continuing with increasing momentum. On the other hand, USA has displayed its interest in the region with the Gulf War, and its activity in the region has increased gradually. This situation resulted in USA becoming an effective actor in Turkey's relations with its Middle East neighbours. This study aims to examin and explain Turkey's relations with Syria, Iraq, Iran and Israel from 1990 to 2000, along with USA's role in these relations.