Depremzede lise öğrencilerinde algılanan sosyal desteğin sigara kullanımı ve uyku kalitesine etkisi

Abstract

Amaç: Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen lise öğrencilerinde algıladığı sosyal desteğin sigara kullanımı, uyku kalitesi ve uykusuzluğa etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı türdeki bu çalışma, Adıyaman Merkez’deki 1579 gönüllü öğrenci ile yürütüldü. Veriler, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Bergen Uykusuzluk Ölçeği (BUÖ), Depremzede Öğrenci Bilgi Formu ve Sigara Kullanım Değerlendirme Anketi ile yüz yüze toplandı. Veriler SPSS 27.0 ile tanımlayıcı istatistik yöntemleri, Bağımsız Örneklem t testi, One Way Anova, Pearson korelasyon ve Ki kare testi ile değerlendirildi. Bulgular: Öğrencilerin %44,3’ü kız ve %23’ü en az bir yakınını kaybetmişti. Sigara kullanan öğrencilerin %13,6’sı depremden sonra sigaraya başladığını belirtti. Sigara kullanım durumu ile ÇBASDÖ puanı arasında istatistiksel fark saptandı (p<0,05). Uyku problemi yaşama durumu ile ÇBASDÖ puanı arasında istatistiksel fark saptandı (p<0,001). Yüzde 70,7’sinin uyku kalitesinin kötü olduğu ve %57,6’sının uykusuzluk yaşadığı belirlendi. ÇBASDÖ’nün PUKİ (r:-0,237) ve BUÖ (r:-0,203) ile arasında negatif yönlü zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,001). Sonuç: Algılanan sosyal desteği yüksek olan öğrencilerin sigara kullanmadığı, daha az uykusuzluk yaşadıkları ve uyku kalitelerinin daha iyi olduğu bulundu. Sigara kullanım oranı %8,4’tü. Ergenlerin uyku kalitesinin kötü olduğu ve uykusuzluk yaşadıkları belirlendi. Sigara kullanan öğrencilerin dörtte birinin deprem sonrası kullanım miktarını artırdığı belirlendi. Halk sağlığı ve okul hemşirelerinin, ergenlerde sosyal desteğin artırılmasına yönelik faaliyetler, sigara kullanımını önlemeye ve bırakmaya yönelik eğitimler planlaması önerilir.

Objective: To investigate the effect of perceived social support on smoking, sleep quality and insomnia in high school students affected by the Kahramanmaraş earthquakes. Materials and Methods: This descriptive study was conducted with 1579 volunteer students in the central district of Adıyaman. Data were collected face-to-face using the Multidimensional Perceived Social Support Scale (MPSSS), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Bergen Insomnia Scale (BIS), Earthquake Survivor Student Information Form and Smoking Assessment Questionnaire. Data were evaluated using descriptive statistical methods, Independent Sample t test, One Way Anova test, Pearson correlation analysis and Chi-square test with SPSS 27.0. Results: 44.3% of the students were female and 23% had lost at least one relative. the students who smoked, 13.6% stated that they started smoking after the earthquake. There was a statistical difference between the smoking status and the score of the MDASDS (p<0.05). There was a statistical difference between the status of having sleep problems and the ESASDI score (p<0.001). It was determined that 70.7% had poor sleep quality and 57.6% had insomnia. There was a weak and statistically significant negative correlation between the PCQI (r:-0.237) and IPSQ (r:-0.203) (p<0.001). Conclusion: It was found that students with high perceived social support did not smoke, had less insomnia and had better sleep quality. The smoking rate was 8.4%. Of Adolescents had poor sleep quality and insomnia. It was determined that one fourth of the students who smoked cigarettes increased the amount of use after the earthquake. Public health and school nurses are recommended to plan activities to increase social support in adolescents and to plan trainings to prevent and quit smoking.