Büyük Selçuklu dönemi minyatürlü çini tabaklarındaki çift fügürlü desenlerin analizi (12.-13. yüzyıl)

Abstract

Büyük Selçuklular Orta çağ dünyasının en önemli kültür merkezidir. Hâkim oldukları coğrafya ve fetihler sayesinde oluşan birikimler sanat ve kültürlerinde büyük rol oynamıştır. Selçuklular İslamiyet’ten önce ve İslamiyet’ten sonra birçok kültürü içinde barındırmıştır. Bu kültür çeşitliliği Selçuklu sanatında da etkin bir rol oynamış ve İslam sanatının gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. Siyasi ve kültürel alanda önemli başarıları olan Selçukluların İran bölgesinde üretilen minyatürlü çini tabakları tezimin ana konusudur. Çini tabaklarındaki sahneler, kompozisyon bütünlüğü, renk ve teknik analizinin yanı sıra; figürleler birlikte diğer detayların çizimleri yapılmış ve karakter özellikleri incelenmiştir. Tabaklardaki kompozisyon bütünlüğü, konusu, uygulama tekniği ve renklerinde farklılıklar olsa dâhi; anatomik yapıları, kıyafet ve aksesuar özellikleri benzerlikler göstermektedir. Benzerlikler üzerinde çizim analizlerinde çokça detay belirlenmiştir. Vücut hareketleri, mimikleri, kıyafetlerindeki motif detayları, özellikle mekânda bulunan eşyalar ve hayvanlar; üzerinde durulan konulardan olmuş ve analizleri de tezimizin kapsamını oluşturmuştur. Brooklyn Museum New York, Benaki Museum Athina, Calouste Gulbenkian Museum Lisbon, Freer Gallery of Art Washington D.C., MKG Museum Für Kunst und Gewerbe Hamburg, Staatliche Mueen Zu Berlin, The David Collection Copenhage, The Khalili Collection London, The Metropolitan Museum of Art New York, Ashmolean Museum Oxford, Victoria and Albert Museum London, Müzelerindeki kataloglardan görsellere ve bazı bilgilere erişim sağlanmıştır.The Great Seljuks were the most important cultural center in the Middle Ages. The accumulations of geography and conquests they dominate played a major role in their art and culture. The Seljuks had many cultures before and after Islam. This diversity of culture has also played an active role in Selçuklu art and has contributed greatly to the development of Islamic art. Miniature tile plates produced in the Iranian region of the Seljuks, which had significant achievements in the political and cultural field, are the main topic of my dissertation. In addition to the scenes, compositional integrity, color and technical analysis of the tile plates, drawings of the figures and other details were made and the character traits were examined. Even if there are differences in the integrity of the composition, subject, application technique and colors of the dishes, their anatomical structure, clothing and accessory characteristics show similarities. A lot of details have been determined in the analysis of drawings on similarities. Body movements, facial expressions, motif details in clothes, especially items and animals found in the space; have been one of the topics focused on and their analysis has also formed the scope of our thesis. The catalogs at the Brooklyn Museum New York, Benaki Museum Athina, Calouste Gulbenkian Museum Lisbon, Freer Gallery of Art Washington D.C., MKG Museum Für Kunst und Gewerbe Hamburg, Staatliche Museen Zu Berlin, The David Collection Copenhage, The Khalili Collection London, The Metropolitan Museum of Art New York, Ashmolean Museum Oxford, have provided access to images and some information.