ÖĞRETMEN ADAYLARININ DENETİM ODAKLARININ PROBLEM ÇÖZME VE BAZI DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının içten-dıştandenetim odaklarını yordayan değişkenlerin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, nicel araştırma kapsamında yer alan nedensel karşılaştırma araştırması yapılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni içten-dıştandenetim odağı, bağımsız değişkenleriyse cinsiyet, alan (sayısal-sözel), sosyo-ekonomik durum ve problem çözme becerisidir. Araştırma verileri Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesinde farklı bölümlerde öğrenim gören 848 öğretmen adayından toplanmıştır. Araştırmaya katılan öğretmen adaylarının yüzde 58.2’si kız, yüzde 41.8’i ise erkektir. Bu çalışmanın verileri, Rotter’in Denetim Odağı Ölçeği, Problem Çözme Envanteri ve Kişisel Bilgi Formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verileri 2018-2019 eğitim öğretim yılı güz yarıyılında toplanmıştır. Katılımcıların denetim odakları üzerinde bağımsız değişkenlerin etkilerini belirlemek amacıyla ikili (binomial) lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Analiz iki defa tekrar edilmiştir: Birinci analizde tüm katılımcılar araştırmaya dahil edilmiştir. İkinci analizde ise denetim odağı grup ortalamasının bir standart sapma sağında ve solunda olanlar araştırmadan çıkarılmıştır. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların yüzde 54.5’i dıştan, yüzde 45.5’i ise içtendenetim odağına sahiptir. İlk analizi sonucuna göre, bağımsız değişkenler denetim odağındaki varyansın yüzde 10’unu yordamaktadır. İkinci analizde bu oran yüzde 26’ya çıkmıştır. İlk analizde cinsiyet ve problem çözme anlamlı yordayıcılar iken ikinci analizde iki değişkene alan değişkeni de katılmıştır. İlk analiz bulgularına göre, bir erkek öğrencinin içtendenetim odağına sahip olma ihtimali yüzde 63 iken, bir kız öğrencinin yüzde 37’dir. Problem çözme becerisi yüksek ve düşük olan öğrencilerin içten denetimesahip olma ihtimalleri benzerdir. İkincianaliz sonucuna göreyse erkek öğrencilerin içtendenetime sahip olma ihtimali yüzde 70’e çıkmıştır. Sonuç olarak, erkek öğrenciler, problem çözme becerisi yüksek olanlar, sayısalcılar ve ekonomik durumu düşük olanların içtendenetime sahip olma ihtimalleri daha yüksektir.