Tefsiru’l-Menar’ın I. ve II. ciltlerinin fihristi

Abstract

Soyadı: Emel Yavuzoğlu lahiyat Tefsir Prof. Dr. Sadrettin Gümüş Tez Türü ve Tarihi: Yüksek Lisans - Haziran 2005 Tefsîru'l-Menâr, Fihrist

TEFSÎRU'L-MENÂR'IN I. VE II. CİLTLERİNİN FİHRİSTİ 19. asırda Cemâleddîn Efgâni ve Muhammed Abduh'un temsil ettikleri modernist hareketin selefi yönünü vurgulayan, hayatı boyunca İslâm birliği mefkuresine hizmet etmiş ve İslâmî uyanışın öncülerinden kabul edebileceğimiz bir ilim adamı ve velûd bir yazar olan Reşid Rıza'nın en önemli eserlerinden birisi de hiç şüphesiz, el-Menâr adlı tefsiridir. Tefsir ilminin teknik yönlerine dalmadan Kur'ân-ı Kerim'in muhtevasını insanlara sunmayı, İslâm'ın hurafelerden, bid'atlardan ve taklitçilikten arınmış olarak, ilk haliyle yaşanabilmesini hedefleyen Tefsîru'l-Menâr, sadece yazıldığı dönemde değil, daha sonraki dönemlerde de etkisini hissettirmiş, hiçbir ilim adamının kendisinden müstağni kalamayacağı bir kaynak eser olmuştur. Elbette ki böyle bir tefsirin hangi konuları ihtiva ettiğini kolaylıkla görebilmek ve eserden daha rahat istifade edebilmek, ancak fihristinin hazırlanmasıyla mümkün olacaktır. Bu çalışmamızda tefsirin ilk iki cildi esas alınarak, eserin muhteviyatındaki mevzuların hem alfabetik olarak, hem de ayet sırasına göre sıralandığı umumî mevzular ve mevzular fihristine ek olarak, tefsir edilen ayet-i kerimeler fihristi, eserde normal sırasının dışında zikredilmiş olan ayetlerin tefsirdeki yerlerinin gösterildiği istişhad ayetleri fihristi, hadis-i şerifler, kelâm-ı kibar ve darb-ı meseller (büyüklerin sözleri ve atasözleri), özel isimler, hadis ravileri, kitap isimleri, yer ve bölge adları, mezhepler ve dinler, cemaat-kabile ve kavimler, kıraatler, şiirler, ıstılahlar ve küllî kaideler olmak üzere, muhtelif konuların ve kavramların tefsirdeki yerlerinin kolaylıkla bulunabileceği 16 ayrı fihrist hazırlanmıştır. Böylelikle hem eserden en kolay ve verimli şekilde istifade edebilmek mümkün olacak, hem de müfessirin mevzuları ele alırken takip ettiği metod kolaylıkla görülebilecektir. Name and Surname: Emel Yavuzoğlu Department: Theology Programme: Tefsir Prof. Dr. Sadrettin Gümüş Dissertation Type and Date: M.A. - June 2005 Key Words: Tefsiru'l-Menâr, Index SUMMARY THE INDEX OF TEFSİRU'L-MENÂR, I. AND II. VOLUMES Reşid Rıza was one of the prominent writers and scholars supporting the idea 'union of muslims'. He also emphasized the 'selefi' side of modernist movement represented by Cemaleddin Efgani and Muhammed Abduh at the19. century. Undoubtfully the book called as el-Menâr was among the most important works of Reşid Rıza. It deserves a deep research from defferent aspects. el-Menâr intends to convey the care messages of Koran without dealing with technical issues of tefsir science. It carries the understanding that Islam should practice proly without misbeliefs and 'bidats' like the early days of muslims. Numerous scholars used the book as a primary source and it affected not only is age but also fallowing centures. Of course it needs an index to see which subjects are in there and to benefit the contend of the book easly. Our work includes sexteen different indexes. Like alphabetic index mentions the subjects of the book and the general issues index regarding the order of ayets. In addition to them we prepare an index gives the names of interpreted ayets and the index of istişhad ayets. Hadith, kalam-ı kibars and proverbs, the names of ravi's, the names of the books, the names of geographic areas, religions and sects, poems, tribes and defferent kinds of subjects not forgotten. By the help of our work, it is possible to understand the method of the writer and to benefit from the book easly and the most efficient way.