Katılma Alacağının İfasında Takasa İlişkin Sorunlar

Abstract

TMK m. 236/I, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağının ifası bağlamında özel bir uygulama alanına sahip olan takası düzenlemiştir. Bu düzenlemeye göre, her eş diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olacak ve alacaklar takas edilecektir. Çalışmamız, bu düzenleme ve mal rejimlerini konu alan diğer düzenlemeler ışığında düşünüldüğünde katılma alacağının ifasında takasa ilişkin olarak tespit edilebilecek çeşitli sorunları irdelemektedir. Bu çerçevede konu öncelikle kavram ve terminoloji açısından ele alınmış; hükümde gerçek anlamda bir takasın söz konusu olup olmadığı, katılma alacağına verilecek anlam ışığında değerlendirilmiştir. Ardından takasın gerçekleşmesi bakımından takası savunma olarak ileri süren eşin dava açmasının zorunlu olup olmadığı Yargıtay’ın bu konudaki değişen yaklaşımı da açıklanmak suretiyle ele alınmıştır. Peşinden mal rejimi kaynaklı olmayan alacakların TMK m. 236/I uyarınca takasının mümkün olmadığı tespitinde bulunulmuştur. Ayrıca TMK m. 239/I’de düzenlenen katılma alacağını ayın olarak ifa etme yetkisi ve TMK m. 239/II’de düzenlenen katılma alacağının ifasının ertelenmesi imkânının, takası bloke edici etki yaratmayacağı açıklanmıştır. Zira katılma alacağının ifası bağlamında takas kanun gereği kendiliğinden gerçekleşmekte olduğu için, hem TMK m. 239/I’e hem de TMK m. 239/II’ye kıyasla önceliklidir. Anahtar Kelimeler: Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi, Katılma Alacağı, Takas.Turkish Civil Code Art. 236/I holds a statutory provision on the compensation which occupies an important place for the matrimonial regime of participation in acquired property and performance of participation receivable. Per TCC Art. 236/I, each one of the spouses is entitled to the half of the other spouse’s residual value and the receivables are compensated. Our study analyzes certain legal issues on such compensation in the light of TCC Art. 236/I and other provisions regarding matrimonial regimes. Within this scope, the subject is firstly treated from a conceptual and terminological point of view, so that whether a ‘compensation’ in the narrow sense occurs. Then, the question of whether the spouse pleading compensation as a defense is obliged to sue the other spouse is discussed in the light of Court of Cassation’s recently revised standpoint. Following, it is argued that compensation per TCC Art. 236/I is not allowed for receivables not related to matrimonial regime. It is also asserted that the possibility to pay the participation receivable in kind under TCC Art. 239/I and to postpone the payment under TCC Art. 239/II shall not block the compensation. As compensation regarding participation receivable operates per se, it is prioritized over both TCC Arts. 239/I and II. Keywords: Regime of Participation in Acquired Property, Participation Receivable, Compensation.