Kaynak Bağımlılığı Kuramı Bağlamında Yönetim Kurulları ve Yönetim Kurulu Bileşiminin Örgüt Performansına Etkisi

Abstract

Örgütlerin kendileri için kritik olan kaynaklara sürekli ulaşmaları, hayatlarını devam ettirebilmeleri açısından önemlidir. Kaynak bağımlılığı kuramı da esasen bu sorun üzerinde durmakta ve örgütlerin kaynağa dayalı ilişkiler kuracaklarını, bu ilişkilerin bağımlılık yaratacağını, kaynak teminini engelleyen çevresel belirsizliği ve bağımlılığı azaltabilmek için birtakım stratejiler uygulayabileceklerini iddia etmektedir. Çünkü kurama göre örgütler ve yöneticiler aktif varlıklardır. Önerilen stratejilerden bir tanesi yönetim kurullarıdır. Kurama göre, yönetim kurulları örgütlerde kaynak teminini kolaylaştırmanın bir aracı olarak görülmekte ve bu nedenle örgütler kritik kaynakları temin etme açısından yararlı buldukları kişileri yönetim kurullarına dahil etmeye çalışmaktadırlar. Kaynak bağımlılığı literatüründeyönetim kurulları ile ilgili; çevresel baskı ve taleplerin yönetim kurulu yapısına etkisi ve özellikle de yönetim kurulu yapısındaki farklılıkların örgüt performansı üzerindeki etkisi konusunda çalışıldığını görülmektedir (Boyd,1990:419). Bu kapsamda çalışmada, örgütlerin, kritik olarak kabul edilen kaynaklara ne kadar bağımlılık hissettikleri, çevrenin yarattığı belirsizlik; bu belirsizlik ve bağımlılıkları azaltmak amacıyla yönetim kurulu yapısının kaynak bağımlılığı kuramı açısından açıklayıcılığı ve örgütlerin finansal performansı üzerindeki etkisi test edilmektedir. Literatürde kaynak bağımlılığı kuramı ile çevresel bağımlılık ve belirsizliği azaltmak için çeşitli yöntemler arasındaki ilişkileri ele alan çalışmalar (Filkestein, 1997; Pfeffer ve Nowak, 1976; Boyd, 1990) mevcuttur, fakat kuramın yönetim kurullarının yapısıve örgütün finansal performansına etkisi açısından ele alan çalışmaya rastlanmamıştır. Ayrıca konunun Türkiye’de faaliyet gösteren maden şirketleri açısından incelenmesi, Pfeffer (2003: xxiv)’ın kaynak bağımlılığı kuramının bağlamı içerisinde ele alıp incelenmesi gerektiği konusundaki önerisiyle paraleldir