Tüketicilerin gıda ürünleri ile ilgili bilgi düzeyleri ve sağlık risklerine karşı tutumları

Abstract

Özet: Bu çalışmanın amacı, İstanbul Ümraniye’de hizmet veren bir sağlık ocağına başvuran kişilerin gıda ürünlerini satın alma konusundaki bilgi ve tutumlarının incelenmesidir. Tanımlayıcı olarak planlanan bu çalışmada, veriler sağlık ocağına başvuran 167 kişiden yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Anket formu; sosyodemografik değişkenlerin yanı sıra gıda alımı, tüketimi ve gıda zehirlenmesi ile ilgili deneyim, bilgi ve tutumlarını ölçen bir grup sorudan oluşmaktadır. Tanımlayıcı analizlerin yanısıra gıda maddeleri alımında dikkat edilen kalıpları ortaya koymak amacıyla faktör analizi de kullanılmıştır. Çalışmaya katılan 167 kişinin yaş ortalaması 32,4±11,0’dır ve %81,4’ü kadındır. Çalışmada son bir yıl içinde gıda zehirlenmesi atak hızı %3,3 olarak tespit edilmiştir. Gıda ürünlerini denetleyen kurumları, katılımcıların sadece %18,6’sı bildiğini ifade etmiştir. Gıda maddesinin alımında ürün ambalajının sağlamlığına dikkat etme, katılımcılar tarafından en çok önemsenen tutum olmuştur (%92,8). Gıda ürünü bozuksa iade etme tutumu %83,2 olarak saptanmıştır. Katılımcılar etiket bilgilerini okumayı %52,1 oranında onaylamaktadırlar. Son kullanma tarihlerine dikkat etmeme (%39,6), ürünün içerdiği mineral maddelere dikkat etmeme (%28,8) oranında onaylanmıştır. Tüketicilerin gıda maddelerini alırken takındığı tutumları açıklamak üzere incelenen faktörler sekiz ana grupta toplanmıştır. Sağlıklı beslenme için uygun ürün seçimi yapma konusunda bir bilgi açığı mevcuttur. Satın almada etiketlerin kullanımı tüketiciler arasında yaygın değildir ve sağlık eğitimcileri için bir müdahale alanıdır. Denetim ve kontrol yapan kuruluşların tüketiciler tarafından bilinmesi ve ulaşılabilir olması sağlanmalıdır.

Abstract: The objective of this study is to determine the knowledge and attitudes related to food purchase among individuals who apply to a primary health care center in Umraniye, Istanbul. In this descriptive study, data was collected through face to face interviews from 167 individuals who had applied to a primary health care center. The questionnaire form included sociodemographic variables as well as a group of questions that determine knowledge and attitudes related to food purchasing, consuming and food poisoning. Besides descriptive statistics, factor analysis was used in order to determine the attitudinal patterns related to food purchasing. The mean age of the 167 participants was 32.4±11.0. Among all 81.4% were female. The attack rate of food poisoning within the last one year was determined as 3.3%. Only 18.6% of the participants reported that they knew the organizations which monitor the safety of food products. The most approved attitude among the participants was the concern related to the durability of the package of the food products (92.8%). The attitude of returning the spoiled food back was 83.2%. Among all, 52.1% of the participants approved the attitude of reading food labels. 39.6% of the participants did not consider the expiry dates while 28.8% did not consider the mineral contents of the products. Factor analyses revealed eight factors for explaining the attitudinal patterns related to food purchasing. There is lack of knowledge concerning the selection of the appropriate food product for healthy nutrition. Reading product labels was not frequent during food purchase and so should be considered as an intervention area for health education. The consumers should get to know and access the organizations which monitor and control the safety of food products.