Türkiye'de toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkında ilişkin sorunlar

Abstract

Bu makalede, kökleri Osmanlı hukukuna kadar dayanan, 2911 sa- yılı toplantı ve gösteri yürüyüşü kanununun 1982 Anayasası’na ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne (İHAS) uygunluğu sorgulanmaktadır. Kanun, hem çocuklar ve yabancılar bakımından, hem de kategorik me- kânsal ve zamansal yasaklar açısından anayasaya ve İHAS’a aykırıdır. Öte yandan uygulamada ‘bildirim’ şartının katı bir ‘izin’ şeklinde algı- lanması, basın açıklamalarının hukuki niteliğinin belirsiz olması, yargı ve kolluğun ölçüsüz müdahaleleri bu özgürlüğün ihlaline neden olmak- tadır. İhlali gerçekleştirenlerin ‘siyasal’ kişiler olması durumunda, etkili bir soruşturma yapılmaması da hakkın prosedürel olarak ihlaline yol açmaktadır. Diğer birçok konuda olduğu gibi, ‘düşman ceza hukukun- dan’ kaynaklanan nedenlerle protesto’nun terör eylemi sayılması da mevcut sorunu derinleştirmektedir. Makalede, sorunun çözümü için toplantı ve gösteri yürüyüşü öz- gürlüğüne ilişkin özel yasadan vazgeçilmesi ve hem kolluğun hem de yargının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun şekilde reformize edilmesi önerilmektedir.

In this article, law no 2911 on the right of public meeting and demonstration, which dates back to the Ottoman law, is examined for consistency with the 1982 Constitution and the European Convention on Human Rights (ECHR). The law is inconsistent with the ECHR and the Constitution not only for its treatment of children and foreigners, but also on account of its categorically spatial and temporal prohibitions. On the other hand, the perception of the condition of ‘notice’ as a strict ‘allowance’ in practice, the uncertainty of the legal nature of press releases, and excessive interventions of the law enforcement and the judiciary violate this freedom. When the persons who carry out the violation are ‘political’, there is no effective investigation. As in many other areas, demonstrations which are considered as an act of terrorism deepen the current problem as a result of the ‘Enemy Criminal Law’. In this article, abandoning the special law on the freedom of assembly is proposed as well as reform of both the administration and the judiciary in accordance with the requirements of a democratic social order.