Orta aras havzası'nda antik dönem su yönetimi

Abstract

nsanlık tarihi boyunca hayati ve stratejik önemini hiçbir zaman kaybetmeyen suyun, dönemsel ve bölgesel bazda farklılıklar gösterebilen anlayış ve uygulamalarla yönetilmeye çalışıldığına dair çok sayıda örnek bulunmaktadır. Medeniyetin temel taşlarından olan Anadolu kültürleri de bu minvalde kendilerine has ve çağlar aşan izler bırakmışlardır. Orta Aras Havzası gerek göç ve istilaların sıkça yaşandığı bir güzergâhta yer alması gerekse çok güçlü değişkenlik ve kültürel etkileşime sahne olması sebebiyle antik dönem tarihsel sürecinin doğru ve net bir şekilde ortaya konulmasında zorluklar ve handikaplar barındıran bir bölgedir. Bu kapsamda kültürel karakterden önemli izler taşıyan suya bakış ve su-insan münasebetine dair bulgular saha için kayda değer göstergeler niteliğindedir. Günümüze kadar ulaşan mimari ve kültürel kalıntılara dair verilerin değerlendirilmesine ek olarak arkeolojik bulgulardan derlenen bilgilerin ve doğal peyzaj analizlerinin ışığında yürütülen bu çalışmada, sentezci ve bütüncül bakış açısıyla bölgenin tarihi serüveninin anlaşılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Neticede, suyun kullanım alanları ile sevk ve idaresine yönelik uygulamaların öncelikle bölgenin fiziki coğrafya özellikleriyle uyumlu, aynı zamanda da kültürel desenlerle bezenmiş olduğuna işaret eden bulgulara erişilmiştir. Bu durum Orta Aras Havzası’nda antik dönem boyunca su yönetiminde benimsenen anlayışların her ne kadar doğal unsurlara bağlı olsa da bölgede hüküm süren medeniyetlerden de izler taşıdığını göstermektedir.